Bourgondische geschiedenis

Karel de Stoute en het Bourgondische Brugge: de hertog, het huwelijk van 1468 en ons huis

Grafmonumenten van Maria van Bourgondië en Karel de Stoute, Onze-Lieve-Vrouwekerk, Brugge. Foto: Rainer Halama, CC0

Karel de Stoute (1433 tot 1477) was de laatste hertog van Bourgondië uit zijn dynastie. Hij heerste over gebieden die zich uitstrekten van de Noordzee tot Bourgondië. Brugge was een van de rijkste steden in zijn gebied en een geliefde verblijfplaats van het hof. In 1468 trouwde hij hier met Margaretha van York. Zijn grafmonument staat in de Onze-Lieve-Vrouwekerk en ons hotel is gevestigd in het huis dat voor hem als jonge prins werd gebouwd, op het domein van het hertogelijke paleis.

Verblijft u in Brugge? Onze negen kamers liggen op wandelafstand. Bekijk de kamers

Wie was Karel de Stoute?

Hij werd op 10 november 1433 in Dijon geboren als zoon van hertog Filips de Goede. Als erfgenaam droeg hij de titel graaf van Charolais. Op 15 juni 1467 werd hij hertog van Bourgondië. Via de gebieden van zijn vader heerste hij over het grootste deel van de Nederlanden, waaronder Vlaanderen en Brugge.

Zijn bijnaam verschilt per taal. In het Nederlands heet hij Karel de Stoute, in het Frans Charles le Téméraire: de roekeloze, de onbezonnene. Tijdens zijn bewind voerde hij voortdurend oorlog om zijn gebieden tot één koninkrijk te verenigen. Op 5 januari 1477 sneuvelde hij in de Slag bij Nancy. Zijn lichaam werd twee dagen later gevonden, bevroren in het ijs.

Ons huis: het Hôtel Charolais

Hotel Karel de Stoute is gevestigd aan Moerstraat 23. De Vlaamse erfgoedinventaris beschrijft het huis als het zogenaamde "Hôtel Charolais", gebouwd in de tweede helft van de 15e eeuw voor de jonge Karel de Stoute. Het lag op het domein van het Prinsenhof, het paleis van de hertogen van Bourgondië in Brugge. Op een stadskaart uit 1641 staat het aangeduid als "Aula Princips Carolus": de zaal van prins Karel.

De straatgevel dateert uit 1849 en verving twee topgevels.

De kelders hebben nog hun kruisgewelven en in het huis zijn eiken balken met gebeeldhouwde balkkoppen bewaard.

Beschermd monument sinds 26 april 2002.

Een hotel sinds de restauratie in 1986 en 1987.

Het Prinsenhof, het hertogelijke paleis

Het Prinsenhof was de residentie van de hertogen van Bourgondië in Brugge. In de 15e eeuw was het een privépaleis met een kasteeltoren, een kapel, een kaatsbaan, een boomgaard, een badhuis, tuinen en zelfs een dierentuin. Het domein liep helemaal door tot aan onze straat. Filips de Goede stichtte in 1430 de Orde van het Gulden Vlies in Brugge, tijdens de viering van zijn eigen huwelijk.

Na de Bourgondische tijd werd het paleis verkocht en in de 17e eeuw grotendeels afgebroken. Wat er vandaag staat, is vooral een herbouw uit de 19e eeuw, waarin nu een hotel is gevestigd.

1468Huwelijk met Margaretha van York

Het huwelijk van Karel de Stoute in 1468

Op 3 juli 1468 trouwde Karel met Margaretha van York, de zus van koning Eduard IV van Engeland. Ze gaven elkaar vroeg in de ochtend het jawoord in het huis van een koopman in Damme. Daarna trokken bruid en bruidegom afzonderlijk Brugge binnen voor de feestelijkheden. Daaronder was het Toernooi van de Gouden Boom, waarbij de schilden van de ridders aan een kunstmatige gouden boom werden gehangen. De Brugse edelman Anselm Adornes hielp het toernooi te organiseren.

Datzelfde jaar, op 2 mei, hield Karel ook een kapittel van de Orde van het Gulden Vlies in de Onze-Lieve-Vrouwekerk.

Brugge herdenkt het huwelijk nog steeds met de Praalstoet van de Gouden Boom, een historische optocht die om de paar jaar plaatsvindt.

Maria van Bourgondië

Karels enige kind, Maria, werd in 1457 in Brussel geboren. Na zijn dood erfde zij zijn gebieden en in 1477 trouwde ze met Maximiliaan van Oostenrijk. Tijdens een jacht bij Wijnendale in maart 1482 viel ze van haar paard. Op 27 maart 1482 overleed ze aan haar verwondingen, 25 jaar oud. Een gedenkplaat bij het Prinsenhof vermeldt dat ze daar is gestorven. Ze werd begraven in de Onze-Lieve-Vrouwekerk, waar haar verguld bronzen grafmonument naast dat van haar vader staat.

Haar dood leidde tot jaren van conflicten. In 1488 hielden de Bruggelingen Maximiliaan enkele weken gevangen in de Craenenburg, een huis aan de Markt.

De geschiedenis van Brugge als handelsstad

In de Bourgondische tijd was Brugge een van de grote handelscentra van Europa. Schepen bereikten de stad via het Zwin, een zeearm. Italiaanse kooplieden uit Genua, Florence en Venetië hadden hier hun handelshuizen en de Duitse Hanze had een handelskantoor in de stad.

Kooplieden kwamen samen op een pleintje voor de herberg van de familie Van der Beurze, die al in 1285 in bedrijf was. Hun naam gaf in verschillende talen aanleiding tot het woord "bourse", dat beurs betekent. Het plein heet nog steeds het Oude Beursplein.

De neergang kwam geleidelijk. Vanaf ongeveer 1500 verzandde het Zwin, konden schepen de stad niet meer bereiken en verhuisden de handel, de kooplieden en uiteindelijk ook de beurs naar Antwerpen. Brugge werd stil. Daardoor is zoveel van de middeleeuwse stad bewaard gebleven.

Waar vindt u vandaag nog sporen van Karel de Stoute?

De grafmonumenten

het grafmonument van Karel en het graf van Maria in het koor van de Onze-Lieve-Vrouwekerk, op ongeveer 10 minuten lopen van het hotel.

Het Gruuthusemuseum

het paleis van Lodewijk van Gruuthuse, een edelman aan het Bourgondische hof, met zijn privébidkapel die uitkijkt in de Onze-Lieve-Vrouwekerk.

De Markt

de Craenenburg, waar Maximiliaan in 1488 gevangen werd gehouden, en het Historium, dat een verhaal vertelt dat zich afspeelt in het Brugge van de 15e eeuw.

Het Oude Beursplein

het plein waaraan de beurs haar naam dankt.

Het Prinsenhof

om de hoek van ons huis, waar het hof verbleef.

Ons huis

het Hôtel Charolais zelf, aan Moerstraat 23.

Veelgestelde vragen

Wie was Karel de Stoute?

Hij was hertog van Bourgondië van 1467 tot 1477, de zoon van Filips de Goede en de vader van Maria van Bourgondië. Hij heerste over het grootste deel van de Nederlanden, waaronder Brugge, en sneuvelde in de Slag bij Nancy.

Waarom heet hij "de Stoute"?

In het Nederlands heet hij Karel de Stoute, de naam die ons hotel draagt. In het Frans heet hij "le Téméraire", wat onbezonnen of roekeloos betekent.

Waar is Karel de Stoute begraven?

Zijn grafmonument staat in het koor van de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Brugge, naast dat van Maria van Bourgondië. Zijn stoffelijke resten werden in de 16e eeuw vanuit Nancy naar de kerk overgebracht, maar het is omstreden of het werkelijk zijn resten zijn.

Is Karel de Stoute in Brugge getrouwd?

Hij trouwde op 3 juli 1468 met Margaretha van York. Ze gaven elkaar het jawoord in Damme, bij Brugge. De feestelijkheden, met het Toernooi van de Gouden Boom, vonden in Brugge plaats.

Heeft Hotel Karel de Stoute echt een band met Karel de Stoute?

Ja. Volgens de Vlaamse erfgoedinventaris werd het huis in de tweede helft van de 15e eeuw gebouwd voor de jonge Karel de Stoute, op het domein van het Prinsenhof. Het is sinds 2002 een beschermd monument.

Waarom verloor Brugge zijn handel?

Vanaf ongeveer 1500 verzandde het Zwin, de verbinding van de stad met de zee, en verhuisde de handel naar Antwerpen.